5 uitdagingen in de energietransitie

5 uitdagingen in de energietransitie

Wouter Rietveld

Wouter Rietveld

     

Ben jij enthousiast geworden en ben je benieuwd wat je zelf kan bijdragen aan de energietransitie? Meld je dan aan voor de Energietransitie Q&A op 24 november. En ontdek of het nieuwste talentprogramma van ORMIT iets is voor jou!

Meld je aan >>

Het klimaatverdrag van Parijs heeft Nederland voor een ingewikkelde uitdaging gezet. In december is het eerste lustrum van dit ambitieuze samenwerkingsplan. Overheden op alle niveaus hebben in de afgelopen 5 jaar ambitieuze plannen uitgesproken over het terugdringen van onze CO2-uitstoot. Zo besloot het rijk in 2018 dat de lokale regio’s 35 TWh hernieuwbare energieopwekking op land moeten realiseren voor 2030. Nu blijkt na jaren overleggen dat de verschillende Regionale Energie Strategieën (RES) dat doel straks ruimschoots overstijgen. De conceptstrategieën denken gezamenlijk 50 TWh te kunnen realiseren. Dit spreekt van een enorm ambitieniveau in de regionale besturen, maar hoe wordt die verandering straks gerealiseerd?

Deze ambities geven mij een enorme drang om te beginnen. Snel, voordat alle lokale bestuurders zich weer bedenken. Echter laten deze grote ambities veel ruimte open voor interpretatie in de uitwerking. Lees de RES van jouw regio maar eens na, hoe gaat jouw regio een bijdrage leveren?

Maar waar lopen we dan op dit moment tegen aan? Waarom is er nog zoveel onduidelijk? Ik neem jullie mee door 5 grote uitdagingen in de energietransitie op dit moment:

 

1. Wie gaat het betalen?

De uitgangpunten van de meeste gemeentes zijn duidelijk: de kosten van de energietransitie moeten worden gedragen door de besparing op energielasten en onderhoud. Echter zijn ze ondertussen ook aan het onderzoeken welke effectieve financiële regelingen er getroffen moeten worden. Het is dus duidelijk dat de transitie een flinke investering vraagt. Meer dan 70 wijken wilden graag meedraaien in het programma: Aardgasvrije wijken, maar Minister Ollongren had maar budget voor 19 van deze wijken (100 miljoen euro). Zo kwam de aanleg van meerdere warmtenetten stil te liggen na afwijzing.

 

2. “Niet in mijn achtertuin vriend”

Uit onderzoek blijkt dat lokale politieke partijen veel vaker tegen windmolens zijn dan hun moederpartijen in Den Haag. Een grote uitdaging voor de energietransitie is het gebrek aan ruimte. Iedereen wil dat er iets verandert, maar niemand wil dat het op zijn of haar gebied gebeurt. Huisbewoners willen geen windmolens in de bebouwde kom, natuuractivisten willen geen windmolens in de natuur en strandgangers zien niets in de molens op zee. Zo zijn er vele voorbeelden te noemen van initiatieven die tegen lokale weerstand aanlopen. Waar gaan we al die zonnepanelen en windmolens plaatsen?

 

energietransitie

 

3. Wie hakt de knoop door?

Doordat het rijk kiest voor een regionale aanpak zijn er veel verschillende overheden betrokken. Bijvoorbeeld in mijn eigen regio: Amersfoort. Voor het schrijven van de regionale visie wordt er rekening gehouden met 5 gemeentes, een waterschap, en een groot terrein van Defensie. Sinds de regio een concept bod van 0,5 TWh heeft uitgebracht, is er discussie in de gemeenteraad van Amersfoort of dit niet verhoogd moet worden naar 0,7 TWh terwijl Bunschoten haar partners oproept om het te verlagen naar het wettelijke minimum van 0,2 TWh. Daarnaast spreken de gemeenteraden zich stuk voor stuk uit tegen de plaatsing van windmolens in hun eigen natuurgebieden. Dit vraagt een enorme coördinatie.

 

4. De net-niet-capaciteit

In reactie op de concept RES’en geven vrijwel alle regionale netbeheerders aan dat er knelpunten in hun netwerken zullen optreden. Door de transitie wordt de elektriciteitsproductie namelijk afhankelijk van de weersomstandigheden, en moet het netwerk naast het uitdelen van energie ook energie opnemen door lokale overproductie. Zolang lokale opslag nog niet rendabel is vergroot dit de uitdaging van netbeheerders om ten alle tijden het aanbod met de vraag te kunnen matchen.

 

5. Masseren en proefballonnetjes

De laatste grote uitdaging is het tempo van de transitie. Terwijl sommige huiseigenaren het heft in eigen hand nemen voor het verwezenlijken van een lokale windmolen of zonnedak zijn andere inwoners daar helemaal niet mee bezig. De realisatie van een burgerwindpark met 3 windturbines in de Bommelerwaard loopt al sinds 2016, en ze zijn nog steeds niet begonnen met bouwen. Op dit moment wachten ze op de juiste natuur- en omgevingsvergunningen. Het is belangrijk om dit soort initiatieven mogelijk te maken en enthousiasme vast te houden. Terwijl we ondertussen huiseigenaren moeten masseren die er helemaal niet mee bezig zijn, maar die toch in de komende 5 jaar van het gas af moeten.

 

De verschillende uitdagingen maken duidelijk dat er erg veel verschillende partijen betrokken zijn bij deze energietransitie en dat ze allemaal meegenomen dienen te worden in het proces. Want juist vanwege deze uitdagingen, en vanwege de grote diversiteit aan belanghebbenden is het belangrijk dat jong talent zich inzet om mogelijkheden te creëren, om energie te brengen naar vastgelopen processen, en om mensen mee te nemen in elkaars gedachtegang. Deze uitdagingen vragen om jong talent dat de schouders eronder durft te zetten zodat we vooruit kunnen. Ik ga die uitdaging aan, jij ook?

 

Ben jij enthousiast geworden en ben je benieuwd wat je zelf kan bijdragen aan de energietransitie? Meld je dan aan voor de Energietransitie Q&A op 24 november. En ontdek of het nieuwste talentprogramma van ORMIT iets is voor jou!

Meld je aan >>

 

Benieuwd naar een samenwerking met ORMIT in deze energietransitie? Wij zijn erg benieuwd naar jouw visie en delen uiteraard ook graag de onze. Klik hier, dan drinken we snel een (digitale) kop koffie!

Samenwerken >>